Sinte Barbara, de beschermheilige van de artillerie

Sinte Barbara is de beschermheilige die ons behoedt tegen bliksem, brandgevaar en plotselinge dood. Artilleristen over de gehele wereld beschouwen Sinte Barbara als hun patrones, maar ook andere beroepsgroepen, die met vuur en/of de dood te maken hebben, kennen Sinte Barbara als beschermheilige, zoals bijvoorbeeld mijnwerkers, doodgravers en brandweerlieden.

 
De legende van Sinte Barbara

Sinte Barbara - Klik om te vergrotenOmtrent het leven van de Heilige Barbara bestaan vele legenden. De bekendste legende is wellicht die waarin de Heilige Barbara in 254 na Christus in NicodemiŽ in Midden-AziŽ wordt geboren. Haar vader Dioscorus was een belangrijk persoon in het Romeinse keizerrijk en aanbad de goden van de Romeinen. Barbara daarentegen bekeerde zich op haar twintigste tot het christendom. Haar vader kon dat niet verkroppen en liet haar opsluiten in een toren. Tijdens de afwezigheid van haar vader slaagde Barbara erin een priester in de toren te laten, die haar doopte. Ze vluchtte uit de toren en kon zich verschuilen in een grot, die ontstond toen een berg als bij wonder openscheurde. Ze wordt echter verraden, waarna ze wordt gemarteld en uiteindelijk onthoofd. Op het moment van de onthoofding treft haar vader echter een felle bliksemschicht, die hem volledig verast. De donderslag die volgt is ongekend hevig. De menigte, die het schouwspel heeft gadegeslagen, verspreidt zich in allerijl, of men valt op de knieŽn en bekeert zich tot het christendom.

Bovenstaande legende geeft echter niet direct aan waarom Sinte Barbara de beschermheilige van de artillerie is geworden. Een andere versie van de legende, waarin Barbara in de 6e eeuw in Afrika wordt geboren, zich bekwaamt in de alchemie en een soort Ďmagischeí springstof uitvindt, waarmee ze vijanden te lijf gaat, zou de relatie met de artillerie kunnen verklaren.

Pas in de vijftiende eeuw wordt de heilige Barbara populair in onze gewesten, ze wordt de patrones van vele beroepen en gezelschappen, waaronder dus de artillerie. 

 
4 December, de naamdag van Sinte Barbara

In het begin van de 19e eeuw is, in navolging van de Franse Artilleristen, een poging gedaan de viering van de naamdag van Sint Barbara ook in Nederland ingang te doen vinden.
† 
Sinte Barbara - Klik om te vergroten Prins Frederik, zoon van koning Willem I, nodigde op 4 december 1820 te Breda officieren der artillerie bij zich uit 'ter eere van Sainte-Barbara', maar deze incidentele viering heeft in latere jaren geen navolging gevonden. Pas in 1936 werd de viering weer opgevat, toen drieŽnzestig artillerieofficieren op 4 december bijeenkwamen in een zaal van Bagatelle te 's-Gravenhage en sinds de Tweede Wereldoorlog wordt het feest ieder jaar door officieren der artillerie gevierd. Meestal gebeurt dat ís avonds in de officiersmess. De aanwezigen zijn daarbij traditioneel in burgerkleding. Het samenzijn wordt geopend met het nuttigen van enige vloeibare versnaperingen, waarbij het eerste glas wordt geheven op het wapen der artillerie of op Sinte Barbara. Jonge officieren worden op deze avond soms getest op hun kennis van het lied der artillerie en worden zonodig bestraft voor het niet voldoen aan de eisen die worden gesteld aan de kennis van tekst en melodie van het lied. Soms worden er voordrachten gehouden. Meestal vertelt ťťn van de aanwezigen de legende van Sinte Barbara op min of meer serieuze wijze.
† 
Als voorbeeld van een dergelijke voordracht volgt hieronder het bijzonder kernachtige gedicht van de hand van de (toen) Kapitein der Artillerie De Pont, dat door de dichter op 4 december 1952 werd voorgedragen bij het Sinte Barbara diner te Bergen op Zoom bij het Regiment Veldartillerie Prins Frederik.† 

 
De geschiedenis van Sinte Barbara in 60 seconden

In NicomediŽ woonde een maagd
Vanwege haar schoonheid voortdurend belaagd
Haar vader wou haar duur verkopen
Menig minnaar is dan ook afgedropen
† 
Voordat hij een lange reis gaat maken
Regelt hij ook Barbaraís zaken 

Een nieuw badhuis wordt er bij gebouwd
Waar hij zijn dochter gevangen houdt
† 
In die tijd gaat zíover tot het christendom

Als papa dat hoort, dan barst de bom
Ze wordt gemarteld, geslagen, gekweld
En zelfs voor een deel ontveld
† 
Als ze vader geen beterschap belooft
Wordt ze persoonlijk door hem onthoofd
De hemel stuurt een bliksem neer
Met opdracht: "Raak die ouwe heer"
† 
Nu is Barbara voorspraak in bittere nood
En als ít gaat om niet voorziene dood 

Mijnwerkers, steenhouwers en artilleristen
Zijn lieden die om haar liefde twisten

Naar de homepage van 41 AfdVa C-bt 87-1/2Home