Raketartillerie in het Nederlandse leger

Bij artillerie wordt vaak slechts gedacht aan kanonnen, houwitsers en granaten. Tot de artillerie behoren echter ook de geleide en ongeleide raketten, die in het veld worden gebruikt, de zogenaamde raketartillerie. Alhoewel het Nederlandse leger sinds 2004 niet meer over raketartillerie beschikt, is het gedurende ruim 4 decennia een belangrijk onderdeel van de Nederlandse artillerie geweest. Deze pagina beschrijft beknopt de geschiedenis van de Nederlandse raketartillerie en geeft een overzicht van de gebruikte wapens.

  

De geschiedenis 

Honest John van de 19 Afdva, Duitsland, mei 1963 - Klik om te vergrotenIn 1959 werd de 109e Afdeling Veldartillerie opgericht en voorzien van de Honest John, een niet-geleide raket met een kaliber van 762 mm en een bereik van 30 km. Niet lang daarna werden de 19e, 49e en 119e Afdeling Veldartillerie opgericht en eveneens uitgerust met de Honest John. De 19e, 49e Afdeling Veldartillerie beschikten ieder over één lanceerbatterij Honest John en bestonden voor de rest uit reguliere vuurmondbatterijen. De introductie van raketartillerie in Nederland was tevens het startsignaal voor de invoering van nucleaire artillerie in Nederland, want in 1960 werden kernkoppen voor de Honest John verkregen, waarvan de eerste in 1962 operationeel was. Tevens werden in 1961 de vuurmondbatterijen van de 19e en 49e Afdeling Veldartillerie voorzien van nucleaire houwitsergranaten.

De invoering van de Honest John vond plaats in het kader van het Mutual Defense Asistance Program (MDAP), het naoorlogse programma van de Verenigde Staten om de Europese landen te helpen met de opbouw van hun strijdmachten. Het programma voorzag onder andere in de invoering van de Honest John in landen als Italië, Denemarken en België. 

De Honest John werd begin jaren '50 ontwikkeld in de Verenigde Staten bij Douglas en ging daar in 1953 in productie. Deze eerste versie van de Honest John kreeg de typeaanduiding M31. De M31 was qua mobiliteit en reikwijdte vergelijkbaar met conventionele veldartillerie. Ook qua tactische inzetbaarheid en toepassing (vuursteun voor het front) hoorde het nieuwe wapen logischerwijs bij de veldartillerie. Na verschillende verbeteringen van de M31 werd in 1960 een drastisch herziene versie van de Honest John in de VS in productie genomen: de M50, die een bijna twee keer zo groot bereik had als de M31. De Nederlandse artillerie heeft zowel over de M31 als de M50 beschikt. 

In 1967 werd de nucleaire artillerie gereorganiseerd. De lanceerbatterij Honest John bij de 19e Afdeling Veldartillerie werd vervangen door een vuurmondbatterij van de 49e Afdeling Veldartillerie en de 49e Afdeling Veldartillerie werd opgeheven. 

Lance van de 129 Afdva, Kreta, 1980 - Klik om te vergrotenIn 1978 volgde de Lance-raket de inmiddels verouderde Honest John op. De Lance was een zelfgeleide raket met een maximale dracht van 120 km, die was vanaf 1963 in de Verenigde Staten was ontwikkeld bij Ling-Temco-Vought (LTV) en in 1972 daar in productie was genomen. De 109e en 119e Afdeling Veldartillerie werden opgeheven en de 129e Afdeling Veldartillerie werd opgericht en met de Lance-raket uitgerust. Ook de Lance-raketten konden worden voorzien van nucleaire lading. In 1992 werd de inmiddels flink verouderde Lance-raket na 14 jaar trouwe dienst uit de bewapening genomen vanwege internationale afspraken over nucleaire ontwapening. Hiermee werd de fase van de 'grote raketten' bij de Nederlandse artillerie afgesloten. De 129e Afdeling Veldartillerie werd opgeheven.

De afschaffing van de Lance betekende echter niet het einde van de raketartillerie bij de Koninklijke Landmacht. In 1988 was namelijk het Multiple Launch Rocket System (MLRS) aangeschaft. Een jaar later werd de 109e Batterij Veldartillerie opgericht (als onderdeel van het Divisie Gevechtssteun Commando) en uitgerust met dit wapensysteem. Het MLRS was een meervoudigVurende MLRS - Klik om te vergroten raketlanceersysteem op een rupsonderstel, dat binnen één minuut twaalf raketten achter elkaar kon afvuren. De raketten hadden een bereik van ruim 30 km en bevatten ieder 644 subprojectielen, die boven het doelengebied werden uitgeworpen. Hierdoor was het systeem geschikt om zowel personeel als lichtgepantserde doelen aan te vallen. Met de komst van de nieuwe vuurmond van de artillerie, de PzH 2000, in het vooruitzicht, werd begin jaren 2000 duidelijk dat een aantal taken van de batterij overbodig zou worden. In combinatie met de bezuinigingen binnen de Koninklijke Landmacht, leidde dit tot het besluit de MLRS uit de bewapening te nemen. In 2004 werd de 109e Batterij Veldartillerie dan ook opgeheven en kwam er een einde aan een periode van 45 jaar raketartillerie bij de Koninklijke Landmacht. Na een tijdje stof te hebben vergaard in de Nederlandse arsenalen, zijn de overtollige MLRS-systemen begin 2006 aan Finland verkocht, inclusief een deel van de voorraad M26-raketten. Omdat er voor de resterende M-26 raketten, ongeveer 16.000 stuks, geen koper kon worden gevonden, werd besloten deze te vernietigen.

Hieronder een overzicht van de raketartillerie die door de jaren heen door het Nederlandse leger is gebruikt. Er komen in de 45-jarige geschiedenis van de Nederlandse raketartillerie slechts drie verschillende raketsystemen voor. Vanuit het overzicht kan doorgeklikt worden naar de specifieke pagina's over de systemen.


Overzicht Nederlandse raketartillerie door de jaren heen

Honest John van de 119 Afdva, 1976 - Klik om te vergroten Honest John MLRS van de 109 BtVa, 1991 - Klik om te vergroten M270 MLRS
Ongeleide raket Gemechaniseerd meervoudig raketsysteem
Ingevoerd in 1959          Ingevoerd in 1988
   
Lance-raket op M667 Launcher - Klik om te vergroten Lance
Zelfgeleide raket
Ingevoerd in 1978
 

Naar de homepage van 41 AfdVa C-bt 87-1/2Home