De Koude Oorlog

De 41e Afdeling Veldartillerie is meer dan 4 decennia gelegerd geweest in Seedorf, Duitsland. De legering van Nederlandse militairen in (West-)Duitsland had alles te maken met de Koude Oorlog, oftewel de periode van grote spanningen tussen het Oostblok en het Westen. Het ‘gevaar’ kwam immers uit het Oostblok en met de legering van parate troepen ten westen van de rivier de Elbe werd een weerstandslijn langs de grens tussen Oost- en West-Duitsland gerealiseerd. 

De rivier de Elbe - Klik om te vergrotenAlhoewel de Koude Oorlog volgens de geschiedenisboeken direct na de Tweede Wereldoorlog begon, was er voor de oorlog al sprake van wantrouwen tussen het Westen en de Sovjet Unie. Dit wantrouwen werd grotendeels veroorzaakt door de verschillen tussen de kapitalistische en communistische ideologieën, die lijnrecht tegenover elkaar stonden. Met de opkomst van het fascistisch Duitsland kregen Oost en West echter een gemeenschappelijke vijand. Beide zagen in het nazi-regime een vijand, die koste wat het kost bestreden moest worden. En zo trokken beide partijen tijdens de Tweede Wereldoorlog gezamenlijk ten strijde tegen nazi-Duitsland.

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Duitsland gesplitst in vier districten: een Frans, Brits en Amerikaans gedeelte, wat zich zou uiteindelijk zou vormen tot de BRD en een Russisch district, dat de DDR zou gaan worden. Ook de stad Berlijn werd in vier zones verdeeld. Ondanks dat ze samen gestreden hadden tegen Atoombom op Hiroshima, Japan - Klik om te vergroten het nazi-regime, was er toch een wantrouwen tussen het Westerse en Russische kamp. In dit licht was het werpen van atoombommen op Japan, naast uiteraard het dwingen van de Japanners tot capitulatie, bedoeld als militair machtsvertoon van de Amerikanen tegenover de Sovjet Unie. 

Ondanks afspraken dat de Sovjet Unie zich na de oorlog terug zou trekken uit de Oost-Europese landen die het had veroverd op Duitsland, werden er in die landen communistische regeringen geplaatst. Hierdoor werd Europa opgedeeld in een Westers deel, dat door de Verenigde Staten beďnvloed werd, en een Oosters deel onder invloed van de Sovjet Unie. Men sprak al snel over het ‘IJzeren Gordijn’, de denkbeeldige afscheiding die langs de grens van West-Duitsland - Oost-Duitsland tot de grens van Italië en het toenmalige Joegoslavië liep. 

De West-Europese landen en de Verenigde Staten waren zeer bezorgd over het geweldige conventionele overwicht (tanks, artillerie en troepen) van de Sovjet Unie in Europa en over de toenemende invloed van communistische partijen in een aantal West-Europese landen. Om op militair gebied tegenwicht te bieden, werd in 1949 de Noord-Atlantische VerdragsOrganisatie (NAVO) opgericht door de Verenigde Staten, Canada en tien Europese landen, waaronder Nederland. De belangrijkste taak van de NAVO was (en is) de Logo van de NAVO - Klik om te vergroten verdediging van het grondgebied van de lidstaten. Het Oostblok reageerde hierop door in 1955 het Warschaupact op te richten.

De navolgende jaren was er tot aan het einde van de Koude Oorlog aan beide kanten een voortdurende opbouw van de strijdmachten. Het was echter geen simpele wapenwedloop: het was de uitdaging om voldoende militair gewicht in de schaal te leggen om een aanval van de ander op te kunnen vangen, maar onvoldoende om zelf een bedreiging te gaan vormen, waardoor de ander zich in het nauw gedreven zou voelen en ‘rare sprongen’ zou kunnen maken. 

Een dieptepunt in de Koude Oorlog was de Cuba-crisis. Het niet ver van de Verenigde Staten gelegen Cuba was communistisch geworden na een guerrillaoorlog en werd financieel gesteund door de Sovjet Unie, hetgeen door de VS als bedreigend werd ervaren. In 1961 werd door Amerika een invasie in Cuba gepland om het regime aldaar omver te werpen. Deze actie mislukte echter en de Sovjet Unie reageerde door schepen met kernraketten te verschepen naar Cuba. De zaak werd gesust toen John F. Kennedy per direct ontmanteling van alle kernraketten eiste en de leider van de Sovjet Unie, Chroetsjov, hier gehoor aan gaf, op voorwaarde dat de VS Cuba niet meer aan zou vallen. En zo bleef Cuba communistisch en was een kernoorlog afgezworen. De wereld heeft nog nooit zo dicht op het randje van een nucleaire oorlog gestaan. 

De Berlijnse Muur is gevallen! - Klik om te vergrotenDe omwentelingen in Oost-Europa, eind 1989, luidden het definitieve einde in van de Koude Oorlog. Al vanaf 1985 werd de relatie tussen de Verenigde Staten en de Sovjet Unie steeds minder gespannen, maar toen Sovjetleider Michael Gorbatsjov zijn land serieus ging moderniseren, de wapenwedloop met de Verenigde Staten beëindigde en de overheersing van Oost-Europa liet varen, maakte de spanning tussen Oost en West plaats voor samenwerking. In 1991 werd het Warschaupact opgeheven. 

Met het einde van de Koude Oorlog was het legeren van Nederlands militairen in Duitsland feitelijk niet meer noodzakelijk. Vandaar ook dat sinds de jaren ’90 het aantal in Duitsland gelegerde militairen steeds verder werd teruggebracht.
In september 2006 verlieten de laatste Nederlandse militairen de legerplaats Seedorf.

Naar de homepage van 41 AfdVa C-bt 87-1/2Home